صف طولانی گازوئیل در نی‌ریز
از اختلال در خط لوله سیرجان تا سودای قاچاق سوخت در روز‌های اخیر، تشکیل صف‌های بلند خودرو‌های سنگین در جایگاه‌های عرضه سوخت نی‌ریز، بار دیگر گلایه و نارضایتی شدید رانندگان ناوگان باری را به همراه داشته است؛ کلافی پیچیده که واکاوی ابعاد آن نشان می‌دهد همزمانی تغییر مبدأ بارگیری سوخت از سیرجان به بندرعباس، اعمال سیاست‌های انقباضی دولت در تخصیص سهمیه پیمایشی و شکاف عمیق قیمت مصوب و بازار آزاد گازوئیل، به این مشکل دامن زده است.
روایت رانندگان و جایگاه‌داران: معطلی شبانه‌روزی و تغییر ساعت رسیدن نفتکش‌ها
مشاهدات میدانی و گفت‌و‌گو با رانندگان کامیون در جایگاه‌های پرترددی همچون فرامرزی، دلخوش و مقدم حاکی از آن است که معطلی در صف‌های گازوئیل گاهی تا چندین ساعت و حتی یک شبانه‌روز به درازا می‌کشد و در مواردی، سوخت جایگاه پیش از رسیدن نوبت به انتهای صف تمام می‌شود. برخی رانندگان نیز از نبود سوخت در برخی روز‌های پایانی هفته گذشته گلایه داشتند.
یکی از جایگاه‌داران سوخت نی‌ریز در گفت‌و‌گو با ما، با اشاره به این که مسیر حمل سوخت اخیراً به بندرعباس تغییر یافته، عنوان کرد: «پیش از این سوخت از سیرجان یا شیراز تأمین می‌شد؛ اما اکنون نفتکش‌ها باید مسیر طولانی بندرعباس را طی کنند که رفت و برگشت و تخلیه آن حداقل ۱۲ تا ۱۶ ساعت زمان می‌برد. همین فاصله زمانی و ترافیک بارگیری بندرعباس موجب تأخیر در رسیدن محموله‌ها و بی‌نظمی در ساعات تخلیه سوخت شده است.»
شرکت نفت: سهمیه جایگاه‌ها کم نشده؛ مشکل از خط لوله سیرجان است
سرپرست شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ناحیه نی‌ریز، در تشریح علت اختلال پیش‌آمده گفت: «توزیع سوخت در جایگاه‌های شهرستان قطع نشده و سهمیه روزانه هر جایگاه (حداقل یک تا دو محموله ۲۹ هزار لیتری) پابرجا است؛ اما پیش از این، گازوئیل از انبار نفت سیرجان بارگیری می‌شد و تانکر‌ها صبح زود به نی‌ریز می‌رسیدند.»
مهدی قاسمی افزود: «به دلیل بروز نقص فنی در خط لوله انتقال سوخت به سیرجان، بارگیری جایگاه‌های منطقه موقتاً به پالایشگاه بندرعباس منتقل شده است. با توجه به حجم بالای بارگیری کشور در بندرعباس و مسافت طولانی، نفتکش‌ها به جای صبح، عصر یا اوایل شب به شهرستان می‌رسند و همین فاصله زمانی موجب ایجاد صف‌های موقت می‌شود. البته پیگیری‌ها ادامه دارد و با رفع مشکل خط لوله سیرجان و همچنین رایزنی‌ها، روال تأمین به شرایط عادی بازخواهد گشت.»
وی در خصوص چرایی شلوغی بیش از حد صف‌های نی‌ریز نسبت به برخی شهر‌های مجاور تصریح کرد: «بخش زیادی از کامیون‌های موجود در صف‌ها بومی شهرستان هستند که به دلایل مختلف در پایانه یا کنار خیابان‌ها متوقف‌اند و پس از دریافت سوخت دوباره متوقف می‌شوند و وارد چرخه تردد جاده‌ای نمی‌شوند. نظارت بر عملکرد و کارت سوخت این ناوگان، در حیطه وظایف اداره راهداری است.»
راهداری: سیاست انقباضی دولت بر اساس پیمایش واقعی / فاصله قیمتی و وسوسه سوخت‌فروشی
رئیس اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای شهرستان نی‌ریز در خصوص وضعیت سهمیه سوخت ناوگان دیزلی اظهار داشت: «تخصیص سوخت بر مبنای سامانه پیمایش و بارنامه صورت می‌گیرد. اخیراً دولت به منظور ساماندهی مصرف و پیشگیری از قاچاق سوخت، سیاست‌های انقباضی در پیش گرفته و با حساسیت و دقت بیشتری سهمیه‌ها را شارژ می‌کند.»
علی‌اصغر روستایی ادامه داد: «در گذشته خطا‌هایی در فرمول‌های محاسباتی وجود داشت؛ به عنوان مثال مصرف سوخت یک کامیون مدرن با یک خودروی فرسوده چند دهه قبل به یک شکل سنجیده می‌شد. اکنون سازمان راهداری در حال بازنگری و اصلاح ضرایب مصرف بر پایه نوع خودرو، سال ساخت و تناژ است که ممکن است برای برخی ناوگان‌ها محدودیت‌هایی ایجاد کرده باشد.»
روستایی همچنین به شکاف قیمتی فاحش میان سوخت یارانه‌ای و بازار آزاد اشاره کرد و گفت: «در حال حاضر هر بشکه ۲۰۰ لیتری گازوئیل یارانه‌ای برای راننده حدود ۶۰ هزار تومان تمام می‌شود؛ در حالی که همین بشکه در بازار غیررسمی بین ۸ تا ۱۱ میلیون تومان و در مناطق مرزی و بنادر تا بیش از ۳۰ میلیون تومان معامله می‌شود. این اختلاف فاحش متأسفانه زمینه‌ساز سوءاستفاده، صدور بارنامه‌های صوری و ترجیح سوخت‌فروشی بر سختی‌های حمل کالا و استهلاک جاده‌ای شده که سازمان‌های نظارتی و کمیته سوخت به دنبال تشدید نظارت‌ها در این حوزه هستند.»
برخی رانندگان در گفت‌و‌گو با ما، موضوع قاچاق سوخت را که روز به روز گسترده‌تر می‌شود، تأیید کردند. آنها که نخواستند نامشان فاش شود، علت این کار را درآمد بدون دغدغه در شرایط استهلاک گران عنوان کردند و گفتند همین ۲۰۰ لیتر گازوئیل ۶۰ هزارتومانی را بیرون پمپ بنزین ۱۸ میلیون تومان می‌خرند.
گفته می‌شود برخی مراکز در این مسئله دخیل هستند.
